Soga om volsungane 🗓️

Omsettar: Magnus Rindal

Land: Island

År: Lenge sidan, men denne omsetjinga kom i 1974

I fjor las eg jo Edda-en for fyrste gong og det var ein Stor opplevelse! Anbefales! Og der er det ein haug med kvad som heng saman – dei høyrer til den same historia. Men dei er ikkje eit stort kvad som Odysseen eller noko slikt. Det er berre ein haug med kvad som tydeleg høyrer saman, om enn på ein litt kronglete måte. Volsungesagaen er alle desse kvada fortalt som ein historie. Så den måtte eg jo så klart lese! Volsungane er altså etterkommarane av Volsung og ikkje Vols-ungane. Og som alle andre sagaer så er historia eigentleg ein heil haug med historier og ikkje ein historie med noko tydeleg høgdepunkt. Kanskje Sigurd som slåst med draken kan kallast eit høgdepunkt – det er i alle fall mest kjent, men eg hadde jo alt lest det før i kvadet (kvadet og soga er nesten heilt like i handling) og den drake-fighten er eksepsjonelt udramatisk.

Helge Hundingesbane, storebror til Sigurd, er så vidt nemnt, men i Edda-en har han to soger! Men i soga får Sinfjotle mykje meir plass, han bruker tenåra sine på å vere ulv i lag med far Sigmund! Så spydighetane til Granmar heng faktisk på greip! Og Oddrun… dama Gunnar elskar men aldri får… høyrer med berre akkurat ‘det’ om: at Gunnar vil elske ho men aldri få ho. Me får bli med Gunnar heilt til dagen han døyr men aldri dukkar denne såkalla Oddrun opp. Kven er ho?! (men ho har eit kvad (Oddrungråten) og der står det at Oddrun er systera til Brynhild)Og Brynhild ho får visst eit barn med Sigurd, Aslaug, som blir satt sjå ein fosterfar og aldri høyrt frå igjen i soga. Eg måtte snoke på wikipedia og Aslaug er visst med i ei anna soga, soga om Ragnar Lodbrok.

Det som var definitivt mest spennande for meg var alt om Brynhild. Brynhilds liv og kjensle var spennande. Ho er ei valkyrie, heilt via til slåssing også er ho svært klok. Ho veit at ho og Sigurd ikkje er meint for kvarandre, Sigurd er meint for Gudrun. Men til tross for at ho veit at lagnaden ikkje er på deira side så forelskar dei seg likevel og dei sver eidar på at det berre er dei to for alltid. Ein stor gjengangar i soga er at ingen kjem unna lagnaden, dei gjentar det heile tida.

Seie eller teie,
du sjølv deg råde
men lagnaden likevel styrer

Og heller ikkje Brynhild og Sigurd kan unngå si lagnad så deira lykkelege kjærleik tar brått slutt, fordi på grunn av ein gløymedrikk så blir Sigurd gift med Gudrun (gløymedrikk er forresten femti gonger betre enn kjærleiksdrikk, fordi det betyr at Sigurds kjærleik til Gudrun er ekte den òg). Men det er ikkje slutt der. Seinare vil Gudruns bror, Gunnar, gifte seg med Brynhild, men Brynhild har høge krav: friarane må ri gjennom ein eldvegg. Gunnar klarar ikkje dette (mest fordi hesten ikkje vil men...) så Sigurd må gjere det i svigerbrorens ham, altså dei skiftar kroppar på magisk vis. Og slik er det, teknisk sett, Sigurd som frir til Brynhild på heroisk vis utan at ho veit det! Og ho seier ja og gifter seg med Gunnar – og slik blir ho gifta inn i same familie som Sigurd er gifta inn i, og no bur dei i same slott utan å ha noko med kvarandre å gjere. Det kan ikkje vere særleg lett for Brynhild, for ein situasjon å hamne i! Brynhild blir sint, men Sigurd har visst godtatt heile greia.

Eg elska deg meir enn meg sjølv endå om eg vart sviken – og det kan vi ikkje endre no – for alltid når eg sansa meg, sørgde eg over at du ikkje vart kona mi. Men eg heldt det unna meg så godt eg kunne medan eg var i kongshalla, og slo meg til tols med at vi var saman alle.

Det ender ille: Brynhild svik Sigurd så Sigurd blir myrda og så hoppar ho på bålet saman med han. Det er ikkje akkurat ein lykkeleg slutt (og i alle fall ikkje for Gudrun som blir gifta vidare til Brynhilds bror som ho ikkje fordrar i det heile tatt) men eg set pris på at Brynhild er ei krigersk valkyrie til siste slutt. Ho er den ho er. Frå no av vil eg tvinge hjernen min til å assosiere Brynhild meir med denne tragiske og umoglege kjærleikshistoria enn drops.

Siste tankar: Sjå Atle, når Gunnar og Hogne er i trøbbel, så får me ein sånn Smeden og bakaren-situasjon med Hogne og ein træl, og det likte eg fordi det synst eg er ein så morosam/trist historie (og ganske så i strid med temaet: 'ingen kan unngå lagnaden!' - men fortvil ikkje ... ingen kan unngå sin lagnad). Og mens Sinfjotle og Sigmund bur saman i skogen så testar Sigmund kor mannemannete Sinfjotle er, og då kom denne velsigna bakehistoria:

Sidan går han etter veden, og då han kjem tilbake, er Sinfjotle ferdig med å bake. Då spør Sigmund om han hadde funne noko i mjølet. «Ikkje er eg utan mistanke,» seiar han, «om at det ikkje har vore noko levande i mjølet då eg tok til å knòde, men eg har knòda med det som i var.» Då ler Sigmund

Og eg. Eg lo og.

Til biblioteket